Lễ Thất tịch theo văn hóa phương Đông được xem là ngày lễ tình yêu hay đôi khi còn được người phương Tây gọi là ngày Valentine Đông Á và được tổ chức vào ngày 7 tháng 7 Âm lịch hằng năm. Ngày lễ này được dựa trên câu truyện cổ tích từ Trung Quốc mang tên Ngưu Lang Chức Nữ.
Tương truyền rằng, Ngưu Lang là một anh chàng chăn trâu tuy nghèo nhưng rất chăm chỉ, thiện lương đã dành được tình cảm của nàng tiên dệt vải Chức Nữ, con gái út của Vương Mẫu Nương Nương, chuyên dệt các đám mây ngũ sắc trên bầu trời.
Hai người đã kết duyên vợ chồng, trải qua những năm tháng hạnh phúc bên nhau và có được 2 người con, một trai một gái.
Nhưng một ngày kia, Chức Nữ phải trở về thiên đình theo lệnh của Ngọc Đế. Ngưu Lang đau khổ đuổi theo, nhưng bị chặn lại bởi con sông Thiên Hà, ranh giới giữa hai cõi phàm tiên. Thế rồi Ngưu Lang nhất định ở đó chờ đợi, mãi không chịu rời đi.
Từ đó, bên cạnh sông Thiên Hà có thêm một vì sao, mọi người gọi đó là sao Ngưu Lang. Vương Mẫu vì cảm thương tấm chân tình của Ngưu Lang, đã đồng ý cho họ mỗi năm vào ngày Thất tịch [7/7 âm lịch] được gặp nhau một lần.
Ý nghĩa ngày lễ Thất tịch
Có nhiều hình thức tổ chức lễ hội trong dịp Thất tịch tại Trung Quốc. Tuy nhiên, phong tục phổ biến nhất vào dịp này là: Vào đêm mồng 7/7 âm lịch, những người phụ nữ cầu nguyện để có được đôi bàn tay khéo léo. Trong ngày này, các cô gái trẻ trưng bày các vật dụng nghệ thuật tự tạo để cầu mong lấy được ông chồng tốt.
Ngày lễ Thất tịch tại Nhật Bản được gọi là lễ Tanabata. Vào ngày này, người Nhật sẽ viết mong ước của mình vào những mảnh giấy đầy màu sắc Tanzaku rồi treo lên cành trúc trước cửa nhà để cầu mong may mắn, vụ mùa bội thu và sự thịnh vượng. Các bạn trẻ cũng tới các đền thờ trong ngày lễ Tanabata để cầu nguyện, mong tìm được ý trung nhân.
Ngày lễ Thất tịch ở Việt Nam
Ngày lễ Thất tịch đã tồn tại trong văn hóa người Việt Nam từ khá lâu. Trong ngày này nhiều người đã kiêng kỵ cưới hỏi vì sợ gặp phải những điều không may mắn như Ngưu Lang và Chức Nữ.
Thay vào đó người ta thường đi chùa cầu duyên để cầu mong những điều tốt đẹp, sự bình an và gặp thuận lợi trong con đường tình duyên.
Ngày lễ Thất tịch thường rơi vào mùa mưa, điều này gây bất lợi cho việc xây nhà hay trùng tu lại nhà cửa. Vì vậy, mọi người thường tránh thi công vào ngày này để tránh những xui xẻo không đáng có. Nhiều người sợ nếu khởi công xây dựng nhà cửa vào ngày này thì gia đình sẽ ly tán.
Ngoài ra, giới trẻ cũng thường truyền miệng nhau rằng ăn chè đậu đỏ để hi vọng tình yêu đôi lứa thêm bền vững hay người độc thân tìm được tình duyên cho bản thân.
Một số đôi nam nữ còn tặng quà cho nhau, gửi những lời chúc, hoặc vợ chồng trao nhau những món đồ đối phương thích để mong tương lai an lành./.
Sự tích ngày Ngưu Lang, Chức Nữ
Báo Nông nghiệp Việt Nam dẫn lời GS. Nguyễn Lân Dũng cho biết ngày Ngưu Lang , Chức Nữ hay còn được gọi là ông Ngâu- bà Ngâu là câu chuyện cổ tích mang hai phiên bản Việt Nam và Trung Quốc
Theo đó, tại Trung Quốc cũng có nhắc đến Ngưu Lang và Chức Nữ. Tuy nhiên câu chuyện cũng như những dị bản không giống với Việt Nam.
Tại Việt Nam, câu chuyên về Ngưu Lang, Chức Nữ nhuốm màu cổ tích. Theo đó, ngày xưa dưới hạ giới có chàng chăn bò trẻ tuổi tên là Ngưu Lang. Vì quá say mê một tiên nữ phụ trách việc dệt vải là Chức Nữ nên Ngưu Lang đã bỏ bê việc chăn trâu, để trâu đi nghênh ngang vào điện Ngọc Hư.
Chức Nữ cũng vì mê tiếng tiêu của Ngưu Lang nên đã trễ nải việc dệt vải. Ngọc Hoàng biết chuyện đã giận dữ và bắt cả hai phải ở cách xa nhau. Sau đó, Ngọc Hoàng thương tình nên cho hai người mỗi năm được gặp nhau vào ngày 7/7 âm lịch.
Khi tiễn biệt, Ngưu Lang và Chức Nữ đã khóc sướt mướt. Nước mắt của họ rơi xuống trần và hóa thành cơn mưa, được những người dưới trần gian đặt tên là mưa Ngâu. Tuy nhiên, lúc này sông Ngân hà trên thiên đình không có cây cầu nào nên Ngọc Hoàng đã ra lệnh cho làm cầu để Ngưu Lang-Chức Nữ được gặp nhau.
Những người thợ mộc dưới trần thế được đưa lên để xây cầu. Nhưng vì mạnh ai nấy làm, không ai chịu nghe ai nên họ cãi nhau chí chóe, đến kỳ hạn mà cầu vẫn chưa được xây xong. Ngọc Hoàng bực tức đã bắt những người thợ mộc hóa kiếp làm quạ để lấy đầu làm cầu cho Ngưu Lang-Chức Nữ gặp nhau.
Đây là lý do mà cứ đến tháng 7 thì loài quạ lông xơ xác và đầu thì bị rụng hết. Cuối cùng, vì thương tình, Ngọc Hoàng đã ra lệnh trả lại hình hài cho những người thợ, ra lệnh họ xây cầu vững chắc để Ngưu Lang, Chức Nữ có thể gặp nhau.
Ý nghĩa ngày Ngưu Lang-Chức Nữ
Thông tin trên Thanh Niên cho biết, ngày 7/7 âm lịch hàng năm tại các nước Châu Á được chọn làm ngày Tình Yêu.
Tại Trung Quốc, ngày này được gọi là Lễ hội Qixi, Nhật Bản có Tanabata, Lễ hội Chilseok ở Hàn Quốc thì khi du nhập vào Việt Nam nó thành Ngày Thất tịch.
Cũng giống như ngày lễ Valentine của Phương Tây, Ngày thất tịch cũng là ngày dành cho những người yêu nhau.
Tuy nhiên, đi kèm theo đó là nhiều lễ hội mang ý nghĩa tâm linh nhiều hơn.Ngày này tại Việt Nam được gọi là ngày “ông Ngâu bà Ngâu”.
Vào ngày này những cặp đôi yêu nhau thường đến chùa và làm lễ, cầu mong cho tình duyên được son sắt.Vào ngày 7/7 âm lịch hàng năm nếu trời không mưa, những cặp đôi thường ngắm sao Ngưu Lang-Chức Nữ và thề hẹn.
Đêm Thất tịch, chòm sao Chức Nữ sẽ sáng vô cùng và người ta tin rằng hai người yêu nhau nếu cùng ngắm sao Ngưu Lang-Chức Nữ trong đêm 7/7 âm lịch thì sẽ mãi ở bên nhau.